Morfologia
Grupa górska Pilska składa się z dwóch głównych jednostek morfologicznych: z wzniesienia Pilska (1557) we wschodniej części obszaru i z grzbietu inwersyjnego Lipowskiej - Romanki (1366) na zachodzie. Wyniesienie Pilska ma kształt typowego rozrogu. Centralną jego część stanowi wysoko wzniesiona kopulasta wierzchowina grzbietowa o południowym przebiegu, w kt6rej zaznaczają się dwie wyraźne kulminacje: Pilsko właściwe (1557) i Pilsko Orawskie zwane też Mechy (1479) oddalone o około 1,5 km i oddzielone płytką (1430) przełęczą. Od tego bardzo zwartego jądra górskiego, które ma długości 3 km nie schodzi poniżej wysokości 1400 m npm, rozchodzą się promieniście we wszystkich kierunkach boczne grzbiety osiągające w kulminacjach wysokości 900-1350 m mnp. Granicę między rozrogiem Pilska a grzbietem Lipowskiej - Romanki wyznaczają doliny potoków: Sopotnia Wielka na północy i Złatna na południu (na terenie Słowacji). Grzbiet inwersyjny Lipowskiej - Romanki składa się z głównego wysokiego grzbietu łączącego wymienione szczyty oraz z szeregu równoległych i prostopadłych grzbietów bocznych przylegających od południa, zachodu i północy i dochodzących do doliny Ujsoły, Soły i Koszarawy. Trzy kulminacje w tej części grupy Pilska wznoszą się powyżej wysokości 1300 m n.p.m. Morfologia omawianego terenu jest bardzo urozmaicona, wiele ciekawych form rzeźby można dostrzec ze ścieżek turystycznych. Rzeźba grzbietów stanowi rezultat działania różnych procesów niszczących, których siłą motoryczną jest grawitacja, woda płynąca, wiatr. Występują tu zwłaszcza w rejonie podszczytowej Pilska, formy utworzone w warunkach zimnego klimatu peryglacjalnego, który panował w plejstocenie, kiedy to najwyższe partie Karpat pokrywały lodowce. Do tych form zaliczamy terasy krioplanacyjne z klifami mrozowymi oraz niewielkie na Pilsku pola rumowiskowe zwane gołoborzami. Duża stromość stoków oraz naprzemianległość piaskowców i łupków (te ostatnie stanowią płaszczyzny poślizgu) zadecydowała o rozwoju licznych osuwisk, w tym dużych i głębokich osuwisk skalnych, które w niektórych rejonach Pilska pokrywają duże połacie stoków. Powstałe w wyniku tych osuwisk głębokie nisze skalne, skalne rowy i wały rozpadlinowe a także akumulacyjne wały zbudowane z osuniętego rumowiska, stanowią dużą atrakcją tego terenu. Najwyżej położone nisze skalne na stokach Pilska uważano dawniej za formy typowo polodowcowe, co poniżej kwestionowano. Obecnie przyjmuje się, że niektóre nisze osuwiskowe pod szczytem Pilska zostały w plejstocenie przemodelowane (pogłębione i poszerzone) przez niewielkie lodowczyki szreniowe i wieloletnie płaty śnieżne.